Захир бигиев биография на татарском языке кратко и понятно

Обновлено: 23.07.2024

Timeweb - компания, которая размещает проекты клиентов в Интернете, регистрирует адреса сайтов и предоставляет аренду виртуальных и физических серверов. Разместите свой сайт в Сети - расскажите миру о себе!

Виртуальный хостинг

Быстрая загрузка вашего сайта, бесплатное доменное имя, SSL-сертификат и почта. Первоклассная круглосуточная поддержка.

Производительность и масштабируемые ресурсы для вашего проекта. Персональный сервер по цене виртуального хостинга.

Выделенные серверы

Быстрая загрузка вашего сайта, бесплатное доменное имя, SSL-сертификат и почта. Первоклассная круглосуточная поддержка.

Один из создателей жанров татарского реалистического романа и литературной публицистики.

Из семьи ахуна , брат М.Бигиева.

Учился в русской школе в городе Ростов-на-Дону, в Приозерном медресе в Казани (1886–1891 гг.).

С 1891 г. и до конца жизни служил муллой в Ростове-на-Дону.

В 1893 г. совершил путешествие по Туркестану с целью изучения культуры и быта народов Средней Азии. Неоднократно бывал в Санкт-Петербурге, Москве, Крыму.

Хорошо знал русскую, турецкую, западноевропейскую литературу, владел несколькими языками.

Творчество

Сочинения

Өлүф, яки ГүзәлкызХәдичә. Казан, 1887.

Гөнаһе кәбаир. Казан, 1890.

Мавәраэннәһердә сәяхәт. Казан, 1908.

Повестьлар. Казан, 1960.

Татар мәгърифәтчелек әдәбияты. Казан, 1979.

Зур гөнаһлар: романнар, сәяхәтнамә. Казан, 1991.

Литература

Гайнуллин М.Х. Татарская литература XIX века. Казань, 1975.

Татар әдәбияты тарихы. Казан, 1985. 2 том.

Свидетельство и скидка на обучение каждому участнику

Зарегистрироваться 15–17 марта 2022 г.

Заһир Бигиев (1870-1902)

  • Поможем развить концентрацию и внимание с раннего возраста
  • Повысим гибкость и раскованность в общении

Описание презентации по отдельным слайдам:

Заһир Бигиев (1870-1902)

Заһир Бигиев (1870-1902)

Иҗаты 1)”Меңнәр,яки Гүзәл кыз Хәдичә” 2)”Зур гөнаһлар” 3)”Мавәраэннәһердә сә.

Иҗаты 1)”Меңнәр,яки Гүзәл кыз Хәдичә” 2)”Зур гөнаһлар” 3)”Мавәраэннәһердә сәяхәт”

Тормыш юлы Заһир Бигиев 1870 елда Ростов-Дон шәһәрендә мулла гаиләсендә туа.Ә.

Тормыш юлы Заһир Бигиев 1870 елда Ростов-Дон шәһәрендә мулла гаиләсендә туа.Әтисе Ярулла Пенза губернасы Чембар өязе Кикин авылыннан кучеп килгән.Баштан әтисендә укый,рус мәктәбендә белем ала,рус телен һәм әдәбиятын өйрәнеп үсә. Әтисе үлгәч, аны татар мәдрәсенә бирәләр. Казанның Күл буе мәдрәсәсендә укыганда, ”Меңнәр,яки Гүзәл кыз Хәдичә”(1887)яза.1890 елда “Зур гөнаһлар”(1890) романы басылып чыга.1891 елда мәдрәсене тәмамлагач, Ростов-Донга кайта.

Ростов-Дон шәһәрендә туган

Ростов-Дон шәһәрендә туган

“Меңнәр, яки Гүзәл кыз Хәдичә” Бу - детектив роман. Әсәр Казан мосафирханәлә.

“Меңнәр, яки Гүзәл кыз Хәдичә” Бу - детектив роман. Әсәр Казан мосафирханәләрнең берсендә номерда атып үтерелгән Зөләйханың гәүдәсе табылу белән башланып китә, Зөләйхә бүлмәсеннән Муса исемле кешегә язылган записка, сыңар перчатка, тәрәзә арасына ертып ташланган фоторәсем табыла. Җинаятьчене эзләү башлана. Ул кешене эзләп табуны атаклы шымчы Шубинга тапшыралар. Шик Казанның яшь байларыннан берсе Муса Салиховка төшә.

Мусаобразы Казандагы бер бай улы Муса Салихов,Петербургта университет тәмамл.

Мусаобразы Казандагы бер бай улы Муса Салихов,Петербургта университет тәмамлаган булса да,әтисе вафатынан соң сәүдә әшләре белән мәшгүль.Атасы үлгәч,сәүдә һәм фабрика эшләре,тормыш мәшәкатьләре Муса өстенә төшә.Шул көннәрдә Казанга Зөләйха килә,хат язып,Мусаны мосафирханәдәге номерына чакыра.Автор Мусаны укымышлы,туры сүзле,йомшак куңелле итеп сүрәтли,кызганып та куя.Муса-үз чорының,үз җәмгыятенең кешесе,яшьтатар буржуазиясенең бер вәкиле.

Габденнасыйр образы Әхлак ягыннан һәм шәхси интереслары белән Мусага капма-к.

Габденнасыйр образы Әхлак ягыннан һәм шәхси интереслары белән Мусага капма-каршы итеп, З.Бигиев Габденнасыйр образын сурәтли. Габденнасыйр, Муса кебек, Казандагы бер бай улы. Аларның гаилә хәлләре дә охшаш: икесенең дә әтиләре вафат булган, икесе дә өйләнмәгән. Габденнасыйр 24 яшьләрдә, гимназия бетергән. Аның Казанда өч-дүрт җирдә ташпулат өйләре булса да, үзе мосафирханәдә тора. Әмма алар арасындагы ( Муса һәм Габденнасыйр) зур аерма-мораль, әхлакый сыйфатларында.

Зөләйха һәм Хәдичә образлары Романда ике кыз образы бирелгән. Икесе дә бик гү.

Зөләйха һәм Хәдичә образлары Романда ике кыз образы бирелгән. Икесе дә бик гүзәл. Зөләйха(затлы нәселдән) - морза кызы. Хәдичә - атасы бик бай булса да, гади сәүдәгәр кыз. Зөләйха гимназия тәмамлаган, хатларын да русча яза. Мусага язган хатыннан күренгәнчә, Хәдичә дә татарча белем алган шактый укымышлы кыз булып күз алдына килә. Алар арасында зур аерма шунда: Зөләйханың әтисе, морза булса да, артык бай кеше түгел, ә Хәдичәне язмышы тулысынча ата-ана ихтыярына бәйле татар кызы. Романда Зөләйханың саф мәхәббәте белән байлык арасында каршылык тудырган хәлләр реаль. Автор безне Хәдичә белән берничә урында кыска -кыска сурәтләп таныштыра. Хәдичә образында нечкә куңелле, сөю тайгысын тирәнтен кичерүче, әмма ышып, ул бәхетле була.

 Заһир Бигиев - мәгърифәтче язучы “Мавәраэннәһердә сәяхәт” “Зур гөнаһлар”

Заһир Бигиев - мәгърифәтче язучы “Мавәраэннәһердә сәяхәт” “Зур гөнаһлар”

“Мавәраэннәһердә сәяхәт” Заһир Бигиевнең бу әсәре, татар әдәбиятында сәяхәтна.

“Мавәраэннәһердә сәяхәт” Заһир Бигиевнең бу әсәре, татар әдәбиятында сәяхәтнамә жанрын күзаллау өчен әһәмиятле чыганак булып тора. Язучы 1893 елның җәендә Урта Азия, Бохара,Сәмәрканд якларына сәфәр чыга.Әсәрдә сүз шул сәфәр турында бара.Әсәр 1908 елда аерым китап булып дөнья күргәч, Ф.Әмирхан, аның әһәмиятен күрсәтеп, махсус мәкалә яза.

“Зур гөнаһлар” “Зур гөнаһлар” романында язучының мәгърифәтчелек карашлары, и.

“Зур гөнаһлар” “Зур гөнаһлар” романында язучының мәгърифәтчелек карашлары, иске тип мәдрәсәләргә һәм байлар арасындагы төрле җинаятьләргә тәнкыйте активлаша, геройларга мөнәсәбәте ачыклана төшә.Бу әсәрендә З.Бигиев, шәхес һәм тирәлек мәсьәләсен үзәккә куеп, реализм принципларын эзлеклерәк һәм ачыграк итер тормышка ашыра. Роман янәшә барган һәм узара үрелеп тә киткән ике сюжет сызыгыннан гыйбарәт.Берсе - авылдан килгән Габделгафурның ,иске мәдрәсәдә бозылып,тормыш төбенә тәгәрәве.Икенчесе-сәүдәгәр хатыны Маһруйның, иренә хыянәт итеп, бозыклык, җинаять юлына басуы.

Бертуган Галиевлар Җиһангир Агиев белән үк социаль вәкилләре-сәүдәгәрләр булг.

Бертуган Галиевлар Җиһангир Агиев белән үк социаль вәкилләре-сәүдәгәрләр булган ике бертуган - Ибраһим һәм Ягъкуб Галиевлар. Ягъкуб Галиев - 27 яшьтә бозык,тәүфыйусыз,өйләнмәгән егет. Әсәрдә аны әхлак –мораль ягыннан череп таркалган, намуссыз бер тип буларак күрсәтелә. Ягъкубның абыйсы Ибраһим Галиевне автор “олуг юрист,мәкерле һәм фетнәчел кеше” дип тәкъдим итә.Маһруйдан туган баланың әтисе Ягъкуб икәнлеге исбат ителсә, Ягъкубтан калган мал-мөлкәт бу балага булачак һәм халык арасында Галиевләрнең яманаты да чыгачак.

Габделгафур образы Башта Заһир Бигиев туып үскән авыл һәм аның әтисе турында.

Габделгафур образы Башта Заһир Бигиев туып үскән авыл һәм аның әтисе турында кайбер мәгълүматлар биреп уза. Әтисенең дә исемен дә әйтеп тормыйча, ”Нәкәс мулла” дип кенә атый. Казанга белем алырга килгән Габделгафур иске тәртипле мәдрәсәгә урнаша. Куылып, карак Мәмәт белән аралашып китә, тормыш төбенә тәгәри. Хезмәтче Әхмәдине үтерүдә, чиркәү басуда катнаша, тотылып төрмәгә ябыла.

Сюжет, экспозиция, композиция Вакыйгалар үстерелеше: Зөләйханың үле гәүдәсе т.

Сюжет, экспозиция, композиция Вакыйгалар үстерелеше: Зөләйханың үле гәүдәсе табылу. Экспозиция өлеше , ягъни төп персонажлар белән таныштыру, вакыйгалар барышында бирелә. Конфликтның төенләнүе: Габденнасыйр, үзенең көндәше Муса Салиховны төрмәгә утырып, юлыннан алып ташлау өчен, Зөләйханың үләр алдыннан язып калдырган хатын һәм револьверын алып яшерә. Шымчы Шубинның, Кырымга китеп,Зөләйханың әнисен эзләп табуы вакыйгалар үстерелешенең кульминациясен тәшкил итә.Зөләйханың хаты белән танышудан,бу турыда Казанга телеграмма бирүдән чишелеш башлана. Муса төрмәдән азат ителә, Габденнасыйр агу эчеп үлә.

Язучы З.Бигиев 1902 елда Ростов-Дон шәһәрендә вафат була. З.Бигиев иҗатын су.

Язучы З.Бигиев 1902 елда Ростов-Дон шәһәрендә вафат була. З.Бигиев иҗатын сугыштан соң гына өйрәнә башлыйлар. Әдәбият галимнәре М.Гайнуллин, И.Нуруллин, Ф.Мусинның аның тормыш юлы һәм иҗатына багышланган хезмәтләре бар.

Краткое описание документа:

Заһир Бигиев 1870 елда Ростов-Дон шәһәрендә мулла гаиләсендә туа.Әтисе Ярулла Пенза губернасы Чембар өязе Кикин авылыннан кучеп килгән.Баштан әтисендә укый,рус мәктәбендә белем ала,рус телен һәм әдәбиятын өйрәнеп үсә. Әтисе үлгәч, аны татар мәдрәсенә бирәләр. Казанның Күл буе мәдрәсәсендә укыганда, ”Меңнәр,яки Гүзәл кыз Хәдичә”(1887)яза.1890 елда “Зур гөнаһлар”(1890) романы басылып чыга.1891 елда мәдрәсене тәмамлагач, Ростов-Донга кайта.

"ӨЛҮФ, ЯКИ ГҮЗӘЛ КЫЗ ХӘДИЧӘ"

Бу - детектив роман. Әсәр Казан мосафирханәләрнең берсендә номерда атып үтерелгән Зөләйханың гәүдәсе табылу белән башланып китә, Зөләйхә бүлмәсеннән Муса исемле кешегә язылган записка, сыңар перчатка, тәрәзә арасына ертып ташланган фоторәсем табыла. Җинаят ь чене эзләү башлана. Ул кешене эзләп табуны атаклы шымчы Шубинга тапшыралар. Шик Казанның яш ь байларыннан берсе Муса Салиховка төшә.

Татарские богословы: Муса Джарулла Бигиев (1875 – 1949)

Муса Джарулла Бигиев (1875 – 1949) – одна из самых ярких и неординарных фигур татарской богословской мысли. Он был выдающимся мусульманским теологом, интеллектуалом с нестандартным мышлением и собственным мнением.

Второй этап деятельности Мусы Бигиева начинается в 1904 году. В эти годы он получил известность как пламенный публицист и великолепный ученый (2). Г. Баттал-Таймас пишет, что сразу же по возвращении Бигиева в Ростов-на-Дону местные духовные лидеры мусульманской общины предложили ему возглавить крупный мусульманский приход-махалля, а также преподавать в известном медресе.

Как пишет историк А. Хайрутдинов, Бигиев не принял это предложение. Он уезжает в Петербург и поступает на юридический факультет университета. Здесь он имел свою типографию, самостоятельно разработал арабский шрифт и печатал на нем свои книги. А его семья, в силу сложного материального положения, до 1917 года жила в Чистополе (2).

В Петербурге Муса Джаруллах занимал ведущее место в политических и общественных движениях, развернувшихся в этих условиях. Как пишет современный муфтий Турции Мехмет Гермез, который к слову является специалистом по Мусе Бигиеву, Бигиев участвовал в работе всех пяти съездов российских мусульман, исполнял обязанности главного секретаря мусульманского курултая, проходившего в 1906 году в Нижнем Новгороде (4).

Одного только содержания труда, в котором Муса Джаруллах подверг марксизм самой жесткой критике, было достаточно для того, чтобы сгноить автора в большевистских застенках. Дело осложнилось еще и тем, что книгу редактировал, корректировал и дополнил известный татарский общественный и политический деятель, писатель, противник советской власти и политэмигрант Гаяз Исхаки (1878—1954), живший тогда в Берлине (2). За этот труд Бигиев попал в тюрьму, откуда его удалось освободить только под давлением зарубежной мусульманской общественности. Смерть Ленина, видимо, оказала решающее влияние на ход гонений на татарского мыслителя. Ему не было дано полной свободы, он был лишен права перемещения и в течение трех лет безвыездно и без права общения оставался в Москве (2).

После возвращения в Петроград Бигиев стал советским служащим, получив должность научного работника областного отдела народного просвещения. В 1926 году он участвовал в работе мусульманского съезда в Уфе и Всемирного мусульманского конгресса в Мекке как религиозный ученый, получивший широкое признание в исламском мире (3).

Испытывая материальные трудности, в атмосфере фактической травли Бигиев был вынужден бежать из России через Среднюю Азию. Афганистан, Индия, Египет, Иран, Финляндия, Германия, Япония, Китай, Ява, Суматра – страны, в которых с 1930 по 1949 год он жил и работал (3). Последний год жизни он провел в приюте для пожилых людей в Каире, где и умер в 1949 году.

28 октября 1949 г. Бигеев скончался в Каире. Заупокойные молитвы были совершены в мечети Сайида Нефиса, похоронен в Афифи на фамильном королевском кладбище Хедивие. Книги из личной библиотеки Бигеева по воле покойного были переданы в Национальную библиотеку Турции.

2) Хайрутдинов А. Бигиев, Муса (1875—1949) / Татарские интеллектуалы: исторические портреты / Сост. Р. Мухаметшин. – 2-е изд., Казань: Магариф, 2005 – с. 203-213

Галимҗан Ибраһимов тәрҗемәи хәле
Габдулла Тукай, Гаяз Исхакый, Фатих Әмирхан, Риза Фәхретдиннәр замандашы, татар әдәбиятының горурлыгы булган Галимҗан Ибраһимовның тууына 120 ел тулды. Үткән гасырның беренче чирегендәге, дөресрәге репрессияләр чорына кадәрге татар иҗтимагый тормышын бу исемсез күз алдына китерү кыен. Ул-зур язучы, олуг галим, күренекле җәмәгать һәм дәүләт эшлеклесе.

Биография Г. Ибрагимова
ИБРАГИМОВ Галимджан Гирфанович (1887-1938)
Писатель, ученый, общественный деятель Галимджан Гирфанович Ибрагимов родился 12 марта 1887 года в деревне Султанмуратово Стерлитамакского уезда Уфимской губернии (сейчас Аургазинский район Республики Башкортостан) . Первоначальное образование получил в сельском медресе и начальной русской школе. В 1906-1908 годы в Уфе он обучался в медресе "Галия". Первый рассказ Ибрагимова "Изгнание Заки-шакирда из медресе" появился в 1907 году в газете "Эль-Ислах. Среди первых рассказов "Жертвы любви", "Судьба татарки" (первый вариант) и исторический труд "Культура древнего ислама". В 1909 г. Г. Ибрагимов переезжает в Казань и решает посвятить себя литературному делу, а в 1912 году он публикует первое крупное произведение "Яшь йорэклэр"("Молодые сердца"), принёсшее ему популярность. В этот период (1909-1912 гг. ) в полную силу раскрывается его творческий потенциал. Он пишет рассказы "Яз башы" ("Начало весны"), "Дингездэ ("В море"), "Сею-сэгадэт" ("Любовь-счастье" и др. ) В 1915-1917 гг. Г. Ибрагимов преподает в медресе "Галия" в Уфе. В эти годы он пишет свои рассказы "Кетучелер" ("Пастухи"), "Табигать балалары" ("Дети природы" др.) , роман "Безнец кеннэр" ("Наши дни"); научно-педагогические работы "Грамматика татарского языка", "Новая литература", "Методика преподавания родного языка".
После Февральской революции в России в 1917 году Галимжан Ибрагим и Сайфи Файзи издают в Стерлитамаке татарскую газету "Ирек"("Свобода"), а с сентября 1917 года - он редактирует татарскую газету "Безнен юл"("Наш путь"). В мае 1922 года вышел в свет первый номер литературно-художественного и общественно-политического журнала на татарском языке "Безнен юл", предшественника нынешнего издания "Казан утлары". Через этот журнал, созданный по инициативе Галимжана Ибрагимова, татарский читатель впервые ознакомился с произведениями Х. Такташа, Ш. Камала, Ш. Усманова, К. Наджми, А. Кутуя и других писателей. Он являлся также одним из организаторов и редактором журнала"Магариф".
Г. Ибрагимов создает драму "Яца кешелар" ("Новые люди"), повесть "Кызыл чачэклэр" ("Красные цветы"), романы "Тирэн тамырлар" ("Глубокие корни"), "Казакъ кызы" ("Дочь степи"). Самые известные произведения Г. Ибрагимова- "Судьба татарской женщины" "Дети природы", романы "Молодые сердца", "Наши дни". Среди научных работ - "Татарская грамматика" (1911), "Теория литературы" (1916), "Методика преподавания родного языка" (1918).
Г. Ибрагимов - один из лидеров и создателей Партии татаро-башкирских мусульманских левых эсеров. В 1918 году он - один из организаторов Комиссариата по делам мусульман Внутренней России. В 1920-24 - сотрудник Издательского отдела Центрального бюро Коммунистических народов Востока при ЦК РКП (б) , преподаватель Коммунистического университета в Казани. В 1925-1927 председатель Академического центра при Наркоме просвещения, координатор перевода и издания на татарский язык сочинений В. Ленина.
Последние годы жизни (с 1927 г. ) в связи с болезнью Г. Ибрагимов провел в Крыму (Ялте) , где был арестован и перевезен в Казань. Скончался он 21января 1938 года в тюремной больнице. Реабилитирован посмертно.

Галимҗан Ибраһимов тәрҗемәи хәле
Габдулла Тукай, Гаяз Исхакый, Фатих Әмирхан, Риза Фәхретдиннәр замандашы, татар әдәбиятының горурлыгы булган Галимҗан Ибраһимовның тууына 120 ел тулды. Үткән гасырның беренче чирегендәге, дөресрәге репрессияләр чорына кадәрге татар иҗтимагый тормышын бу исемсез күз алдына китерү кыен. Ул-зур язучы, олуг галим, күренекле җәмәгать һәм дәүләт эшлеклесе.

Читайте также: